Blog

Tiêu chảy hay ỉa chảy là tình trạng rối loạn tiêu hóa có thể gặp ở bất kỳ ai, bao gồm cả người lớn và trẻ em. Nếu không khắc phục kịp thời có thể dẫn tới nhiều biến chứng nguy hiểm như: mất nước, suy dinh dưỡng, suy thận… Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ những kiến thức cơ bản về chứng bệnh này và các thuốc điều trị hiệu quả nhất.

Tiêu chảy là bệnh gì?

Bệnh tiêu chảy là tình trạng đi ngoài phân lỏng ba lần hoặc nhiều hơn mỗi ngày (Theo Bộ Y tế).

Khi muốn xác định có bị tiêu chảy hay không thì điều quan trọng là phải xem xét thêm các yếu tố sau ngoài số lần đi ngoài trong ngày bao gồm:

Tăng số lần đi ngoài đột ngột

Thay đổi độ đặc, rắn của phân và tăng lượng dịch trong phân

Thay đổi màu sắc và tính chất phân như phân có nhầy hoặc máu

Phân loại các loại bệnh tiêu chảy

Bệnh tiêu chảy được phân chia 4 cấp độ khác nhau dựa trên các đặc điểm về thời gian mắc bệnh, cơ chế bệnh, độ nghiêm trọng của bệnh và đặc điểm của phân như: phân có nhiều nước, sủi bọt, nhầy máu hay có chất béo,… bao gồm: tiêu chảy cấp tính, mãn tính, thẩm thấu và xuất tiết.

Tiêu chảy cấp tính

Bệnh tiêu chảy cấp tính là loại bệnh thường gặp ở trẻ em lứa tuổi mầm non và những năm đầu cấp tiểu học. Tiêu chảy xuất hiện đột ngột, trẻ đi phân lỏng nhiều nước, số lần đi nhiều hơn 3 lần trong 24 giờ, thường kéo dài 1 tuần. Bệnh tiêu chảy cấp tính thường có nguyên nhân do thức ăn không phù hợp hoặc do nhiễm khuẩn thực phẩm, trong đó virus rota là tác nhân chính gây tiêu chảy nặng và đe dọa đến tính mạng của trẻ dưới 2 tuổi.

Tiêu chảy mãn tính

Tiêu chảy kéo dài hơn 2-4 tuần được coi là dai dẳng hoặc mãn tính. Ở một người khỏe mạnh, tiêu chảy mãn tính có thể gây phiền toái hoặc trở thành một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng nhưng đối với một người có hệ miễn dịch yếu, hoặc suy giảm miễn dịch thì tiêu chảy mãn tính có thể là nguyên nhân đe dọa đến tính mạng.

Tiêu chảy thẩm thấu

Tiêu chảy do giảm hấp thu dịch, chất điện giải và dinh dưỡng được coi là tiêu chảy thẩm thấu. Mức độ tiêu chảy từ nhẹ đến vừa, khối lượng phân từ 250ml đến 1 lít/ngày. Sự không hấp thu được một chất dinh dưỡng đơn thuần như lactose thường gây ra triệu chứng trướng bụng hơn là tiêu chảy, trừ trường hợp nặng. Hiện tượng tiêu chảy thẩm thấu sẽ dừng lại khi chúng ta ngừng ăn những thực phẩm đó.

Tiêu chảy xuất tiết

Là sự rối loạn về chuyển tải ion trong các tế bào biểu mô của ruột làm tăng sự bài tiết và giảm hấp thu hoặc là cả hai. Đối với hiện tượng tiêu chảy này thì việc ngưng ăn không có tác dụng.

Nguyên nhân bệnh tiêu chảy là gì?

Các nguyên nhân phổ biến gây ra tiêu chảy là:

• Nhiễm vi khuẩn từ thực phẩm hoặc nước bị ô nhiễm.
• Nhiễm virus như virus cúm, norovirus hay rotavirus. Trong đó, rotavirus là nguyên nhân phổ biến gây tiêu chảy cấp ở trẻ em.
• Nhiễm ký sinh trùng từ thức ăn hoặc nước uống.
• Sử dụng một số thuốc như kháng sinh, thuốc trị ung thư, thuốc kháng axit có chứa magie…
• Không dung nạp hoặc nhạy cảm với một số loại thực phẩm, ví dụ như không dung nạp đường lactose, bệnh Celiac.
• Các bệnh lý ảnh hưởng đến dạ dày, ruột non hay đại tràng như bệnh Crohn.
• Có vấn đề trong chức năng hoạt động của đại tràng, như hội chứng ruột kích thích.

Triệu chứng tiêu chảy thường gặp

Khi bị tiêu chảy, người bệnh thường gặp các triệu chứng như:

• Tăng số lần đại tiện: Đi ngoài nhiều lần trong ngày, tiêu són, mót dặn, đi cầu ra máu.
• Đau bụng: Đau âm ỉ hoặc đau quặn bụng, bụng chướng hơi.
• Đau đầu chóng mặt, cơ thể mệt mỏi: Cơ thể mất nước khiến người bệnh tụt huyết áp dễ dẫn tới đau đầu, chóng mặt.
• Sốt, chuột rút, da lạnh, khô da.
• Tiểu ra nước màu vàng đậm, rất ít hoặc không có nước tiểu.

Trên đây là một số triệu chứng và dấu hiệu điển hình. Ngoài ra bạn cũng có thể gặp một số triệu trứng và dấu hiệu khác không được đề cập đến. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, hãy tham khảo ngay ý kiến bác sĩ.

Đối tượng có nguy cơ bị tiêu chảy

Đây là bệnh phổ biến có thể gặp ở tất cả mọi người bất kể độ tuổi hay giới tính nào. Tuy nhiên, bệnh có nguy cơ cao hơn đối với các trường hợp:

• Trẻ em: Do vệ sinh kém, còi xương, suy dinh dưỡng, không được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu,…
• Phơi nhiễm độc tố của vi khuẩn ruột: Người đi du lịch ở những nơi chậm phát triển, vệ sinh môi trường kém, thực phẩm bẩn.
• Lạm dụng thuốc kháng sinh gây loạn khuẩn đường ruột.
• Độ pH dịch vị giảm: mắc bệnh lý viêm dạ dày mạn tính, sử dụng các thuốc ức chế bài tiết acid.
• Suy giảm hệ miễn dịch: HIV/AIDS, hóa trị, bệnh ung thư.

Những biến chứng do bệnh tiêu chảy

Biến chứng đáng lo ngại nhất của tiêu chảy là mất nước. Tình trạng đó có thể gây đe dọa đến tính mạng nếu không được điều trị kịp thời. Mất nước đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em, người cao tuổi và những người có hệ miễn dịch yếu.

Nếu thấy có dấu hiệu mất nước nghiêm trọng, bạn cần đến bệnh viện gần nhất ngay lập tức.

Dấu hiệu mất nước ở người lớn gồm:

• Cảm thấy khát nước quá mức
• Khô miệng hoặc khô da
• Tiểu ít hoặc vô niệu
• Hoa mắt, chóng mặt
• Mệt mỏi
• Nước tiểu sẫm màu

Các dấu hiệu mất nước ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ gồm:

• Tã không ướt trong hơn 3 giờ
• Khô miệng và lưỡi
• Sốt cao (39ºC)
• Khóc nhưng không có nước mắt
• Buồn ngủ, không có phản xạ hoặc khó chịu, quấy khóc
• Lõm da ở vùng bụng, mắt hoặc má

Các cách giúp phòng ngừa bệnh tiêu chảy

Rửa tay thường xuyên và đúng cách là phương pháp phòng ngừa sự lây lan của tác nhân gây tiêu chảy hiệu quả nhất. Bạn nên tập các thói quen sau:

• Rửa tay trước và sau khi chuẩn bị thức ăn, sử dụng nhà vệ sinh, thay tã cho trẻ nhỏ, hắt hơi, ho hay xì mũi.
• Rửa tay với xà phòng và nước trong ít nhất 20 giây.
• Nếu không có sẵn xà phòng và nước, bạn có thể dùng dung dịch rửa tay khô có gốc cồn với độ cồn ít nhất là 60º.

Tiêu chảy du lịch cũng thường xảy ra khi bạn đi đến những quốc gia/vùng lãnh thổ có điều kiện vệ sinh kém và ăn những thực phẩm bị nhiễm khuẩn, ký sinh trùng hay virus. Tránh ăn thực phẩm chưa được nấu chín hay các sản phẩm từ sữa tươi. Hãy luôn đảm bảo quy tắc “ăn chín, uống sôi”.

10 thuốc trị tiêu chảy nhanh nhất cho trẻ em và người lớn hiện nay

Thuốc tiêu chảy cho bé

Một trong những đối tượng thường xuyên mắc tiêu chảy đó là các em nhỏ, trẻ em trong giai đoạn ăn sữa mẹ gặp tình trạng tiêu chảy khá cao. Những người lần đầu làm mẹ không khỏi lo lắng và xót xa khi thấy con mình bị tiêu chảy hành hạ. Dưới đây là một số thuốc chữa tiêu chảy cho trẻ mẹ có thể tham khảo sử dụng.

Thuốc tiêu chảy Smecta

Smecta là Silicat nhôm và magie tự nhiên có khả năng rất lớn trong việc giúp bao phủ niêm mạc đường tiêu hóa. Thuốc được chỉ định để điều trị các trường hợp tiêu chảy, bao gồm:

• Điều trị triệu chứng tiêu chảy cấp ở trẻ em và trẻ sơ sinh
• Bù nước bằng đường uống ở người lớn
• Các trường hợp bệnh nhân bị tiêu chảy mãn tính
• Bên cạnh đó, sản phẩm còn được dùng để điều trị triệu chứng đau liên quan đến thực quản, bệnh dạ dày và đại tràng.

Cách sử dụng thuốc tiêu chảy Smecta:

• Pha với nước uống sau bữa ăn
• Đối với trẻ em dưới 1 tuổi: 3 ngày đầu: 2 gói/ ngày, sau đó uống duy trì với liều lượng 1 gói/ngày
• Đối với trẻ em trên 1 tuổi: 3 ngày đầu: 4 gói/ ngày, sau đó uống 2 gói/ ngày
• Đối với người lớn: Trung bình 3 gói trên ngày

Liều dùng trên chỉ mang tính chất tham khảo, tùy vào tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ đưa ra liệu trình phù hợp nhất.

Thuốc tiêu chảy màu đen

Hay còn được gọi là Carbomango với thành phần chính là than hoạt tính, kha tử, quả măng cụt, gelatin, natri benzoat, mang đến công dụng giải độc cơ thể, chữa trị các bệnh về đường tiêu hóa như tiêu chảy, kiết lỵ, đầy hơi, chướng bụng,…

Liều dùng:

• Đối với người lớn, trẻ em trên 12 tuổi: sử dụng 2 lần mỗi ngày, mỗi lần uống từ 4 – 6 viên
• Đối với trẻ em từ 2 – 12 tuổi: uống 2 lần mỗi ngày, mỗi lần 3 viên
• Dạng điều chế viên nén nên người bệnh uống trực tiếp với nước lọc hoặc nước đun sôi để nguội

Thuốc tiêu chảy Hidrasec

Hidrasec có tác dụng đặc biệt trong việc điều trị bệnh tiêu chảy cấp ở trẻ em. Với dược chất chính là Racecadotril, Hidrasec mang đến tác dụng dược lý đặc biệt làm giảm sự tăng tiết dịch đường ruột như nước và chất điện giải và các triệu chứng của tiêu chảy được đẩy lùi một cách hiệu quả.

Cách dùng thuốc tiêu chảy Hidrasec:

• Thuốc được điều chế dưới dạng bột, nên người bệnh có thể pha trực tiếp với nước để sử dụng
• Liều khởi động: dùng 4 lần/ngày, mỗi ngày một gói. Những ngày sau đó dùng 3 liều mỗi ngày, tối đa trong 7 ngày.
• Người lớn, trẻ em trên 9 tuổi: mỗi ngày 2 gói 30mg
• Trẻ từ 1 – 9 tháng tuổi: dùng 1 gói 10mg cho 1 liều, trẻ 9 tháng tuổi đến 2 năm rưỡi dùng 2 gói 10mg 1 liều, từ 2 năm rưỡi đến 9 tuổi dùng 1 gói 30mg 1 liều.

Thuốc tiêu chảy của Pháp

Smecta chính là một trong những loại thuốc tiêu chảy nổi tiếng của Pháp, mang đến công hiệu điều trị các triệu chứng tiêu chảy cấp ở trẻ em, kết hợp với bổ sung nước và các chất điện giải đường uống.

Cách sử dụng:

• Uống trực tiếp với nước lọc hoặc nước đun sôi
• Trẻ em dưới 1 tuổi: 2 gói/ ngày trong 3 ngày đầu, sau đó 1 gói/ ngày
• Trẻ em trên 1 tuổi: 4 gói/ ngày trong 3 ngày đầu, sau đó 2 gói/ngày.
• Trung bình 3 gói/ngày

Thuốc tiêu chảy Enterogermina

Enterogermina là một dạng men vi sinh được sử dụng trong các trường hợp điều trị  bệnh lý liên quan đến hệ tiêu hóa như tiêu chảy cấp và mạn tính, rối loạn đường ruột. Ngoài ra, thuốc còn có khả năng hỗ trợ bổ sung các vi khuẩn có lợi cho đường ruột, giúp cân bằng hệ vi sinh sau quá trình dài sử dụng thuốc kháng sinh hoặc các biện pháp hóa trị liệu.

Cách sử dụng:

Dạng uống

• Đối với người lớn: từ 2 đến 3 ống.
• Đối với trẻ đang bú sữa mẹ: 1 đến 2 ống mỗi ngày.
• Đối với trẻ sơ sinh sinh non: lượng thuốc được sử dụng thường là 2ml trộn chung với sữa và đưa vào đường ruột của con bằng đường ống. Thời gian sử dụng sẽ cách 8 tiếng mỗi lần.

Dạng viên nang:

• Chỉ được sử dụng cho người lớn với liều lượng 2 – 3 viên, uống sau ăn

Thuốc tiêu chảy Hamett

Với dạng điều chế thuốc dạng bột uống, Hamett giúp điều trị các vấn đề ở dạ dày, tá tràng, đại tràng và thực quản, Tiêu chảy cấp và mãn tính ở người lớn và trẻ em.

Cách dùng:

• Hòa tan thuốc với một ít nước
• Hoặc có thể trộn đều thuốc với thức ăn lỏng
• Trẻ dưới 1 tuổi: Uống 1/2 gói/ lần, dùng 2 lần/ngày
• Trẻ từ 1 – 2 tuổi: Uống 1/2 gói/ lần, dùng 3 lần/ ngày
• Trẻ từ 2 tuổi:  uống 1 gói/ lần, dùng 2 lần mỗi ngày
• Người lớn: uống 1 gói/ lần, dùng 3 lần/ ngày

Thuốc tiêu chảy cho người lớn

Thuốc tiêu chảy của Mỹ

Nổi bật nhất là Pepto Bismol với hoạt chất bismuth subsalicylate  giúp giải quyết các triệu chứng liên quan đến tiêu hóa như tiêu chảy, ợ hơi, ợ chua, chướng bụng,… đem lại cho bạn cảm giác dễ chịu, thoải mái.

Sản phẩm được điều chế dưới 2 dạng chính là siro và dạng viên:

Đối với dạng nước:

• Lắc đều trước khi sử dụng
• Mỗi ngày uống 4 lần, mỗi lần 30ml, nên cách nhau từ 30 phút đến 1 giờ

Đối với dạng viên:

• Có thể dùng tối đa 8 liều, mỗi liều 2 viên (nhưng các khoảng thời gian uống cần được cách đều nhau)

Trong trường hợp sử dụng cho trẻ em, bạn cần phải được sử chỉ định của bác sĩ.

Thuốc tiêu chảy Loperamide

• Được điều chế dưới dạng viên nang, viên nén, dung dịch uống, chữa trị các triệu chứng tiêu chảy cấp không rõ nguyên nhân và một số tình trạng tiêu chảy mạn tính, giúp giảm nhu động ruột, giảm tiết dịch đường tiêu hóa, tăng trương lực cơ thắt hậu môn. Thuốc còn có tác dụng kéo dài thời gian vận chuyển qua ruột, tăng vận chuyển dịch và chất điện giải qua niêm mạc ruột, do đó làm giảm sự mất nước và điện giải, giảm lượng phân.
• Tùy vào tình trạng bệnh cụ thể, bác sĩ sẽ chỉ định liều dùng phù hợp để rút ngắn thời gian điều trị.

Thuốc tiêu chảy Imodium

Thuốc trị tiêu chảy Imodium có chứa hoạt chất loperamid. Các dạng bào chế của thuốc bao gồm: viên nén và dạng dung dịch. Thuốc chỉ định điều trị các triệu chứng sau:

• Gây són phân ở người lớn.
• Tăng thể tích chất thải qua chỗ mở thông hỗng tràng hoặc đại tràng
• Điều trị ngắn ngày tiêu chảy cấp không đặc hiệu ở người lớn (>18 tuổi)
• Các trường hợp tiêu chảy mạn tính (có khả năng là do viêm đại tràng).

Ngoài ra, đối với những bệnh nhân đã trải qua phẫu thuật cắt bỏ hồi tràng thì Imodium còn được sử dụng để làm giảm lượng dịch tiết ra.

Cách dùng thuốc tiêu chảy Imodium

Dạng dung dịch:

Người lớn và trẻ em ≥12 tuổi:

+ Khởi đầu liều sau khi đi phân lỏng uống 30 ml,

+ Lần tiếp theo uống 15ml.

+ Lưu ý rằng không được sử dụng ≥60ml/ 24 giờ.

Trẻ trong độ tuổi từ 9 -11:

+ Khởi đầu uống 1,5 ml.

+ Những lần tiếp theo uống thêm 7,7 ml.

+ Nhớ rằng không được uống ≥45ml/ 24 giờ.

Đối tượng từ 6 – 8 tuổi:

+ Uống với liều như trẻ 9 – 11 tuổi,

+ Tuy nhiên, không được ≥30ml/ 24 giờ.

Dạng viên uống:

Tiêu chảy cấp:

+Dưới 2 tuổi: Không được khuyến cáo sử dụng

+Từ 2 – dưới 6 tuổi: 1 mg/lần, 3 lần/ngày.

+ Từ 6 – 8 tuổi: 2 mg/lần, 2 lần/ngày.

+ Từ 8 – 12 tuổi: Uống 2 mg/lần, 3 lần/ngày.

+ Trên 12 tuổi: Liều như người lớn.

Tiêu chảy mạn

+ Liều đã được dùng là 0,08 – 0,24 mg/kg/ngày, chia 2 – 3 lần/ngày, tối đa 2 mg/liều, nhưng nói chung liều thường dùng ở trẻ em ỉa chảy mạn chưa được xác định rõ.

Thuốc tiêu chảy Biseptol

Biseptol là một loại thuốc thuộc nhóm thuốc trị ký sinh trùng, chống nhiễm khuẩn, kháng virus và kháng nấm. Thuốc được chỉ định điều trị các bệnh sau: nhiễm trùng đường tiêu hóa, viêm ruột non, tiêu chảy do Ecoli

Thuốc Biseptol được bào chế dưới hai dạng chính là viên nén và siro với cách sử dụng cụ thể như sau:

Dạng viên nén

• Uống thuốc với nước lọc, không nhai hoặc ngậm thuốc
• Trẻ 2-6 tuổi: Dùng 240mg/ngày, chia thành hai lần uống trong ngày
• Trẻ trên 6 tuổi đến 12 tuổi: Dùng 480mg/ngày, chia thành hai lần uống trong ngày
• Trẻ trên 12 tuổi đến 18 tuổi: Dùng 100mg cách mỗi 12 giờ hoặc dùng 200 mg mỗi 24 giờ. Dùng tối đa trong 10 ngày.
• Người lớn: Ngày uống 2 lần, mỗi lần 1 – 2 viên 480mg/ngày, dùng trong 5 ngày

Dạng siro

• Dùng 20ml/kg/lần. Ngày uống 2 lần (khoảng cách giữa các lần là 12 giờ)
• Trẻ 6 tuần tuổi đến 5 tháng tuổi: Dùng 2,5 ml/kg. Ngày uống 2 lần (khoảng cách giữa các lần là 12 giờ)
• Trẻ 6 tháng tuổi đến 5 tuổi: Dùng 5 ml/kg. Uống 2 lần mỗi ngày (khoảng cách giữa các lần là 12 giờ)
• Trẻ 6 – 12 tuổi: Dùng 10 ml/kg. Ngày uống 2 lần (khoảng cách giữa các lần là 12 giờ)
• Trẻ trên 12 tuổi: Dùng 20 ml/kg. Uống 2 lần mỗi ngày (khoảng cách giữa các lần là 12 giờ).

Tùy vào mức độ tiêu chảy mà các bác sĩ sẽ chỉ định tăng giảm liều lượng phù hợp.

Xem thêm tại NhathuocLP: https://nhathuoclp.com/thuoc-bioflora-100mg-200mg-saccharomyces-boulardii/

Xem thêm bài viết liên quan

Enterogermina men vi sinh hỗ trợ đường tiêu hóa

Thuốc Smecta® Diosmectite